W Galerii Malarstwa i Rzeźby Muzeum Częstochowskiego mieści się wystawa artysty urodzonego w Częstochowie – Jerzego Dudy-Gracza. Ekspozycja stara się uchwycić związek malarza z rodzinnym miastem, do którego powracał we wspomnieniach, wywiadach i oczywiście w swojej twórczości. Część zaprezentowanych prac pochodzi ze zbiorów Muzeum Częstochowskiego. Są to: dwa obrazy należące do cyklu Motyw Polski – Sztafeta oraz Rura; obraz Piwo; dwa gwasze będące ilustracją do tekstu Joanny Kulmowej oraz niewielka grafika Adam i Ewa.  Pozostałe prace są własnością fundacji „Conspero” oraz córki malarza Agaty Dudy-Gracz.

Związek artysty z Częstochową przebrzmiewa przede wszystkim w pracach ilustrujących wapienny krajobraz Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, potocznie nazywanej Jurą Krakowsko-Częstochowską. Należą do nich obrazy Jurajskie, pokazujące na drugim planie charakterystyczne dla terenu częstochowskiego ostańce wapienne. Rodzinne miasto oraz jego mieszkańców artysta upamiętnił na obrazie wykonanym tuszem Urodziłem się w Częstochowie oraz na portrecie kobiecym Częstochowianeczka.

Wystawa oprócz obrazów o zabarwieniu nostalgicznym pokazuje przekrojowo całokształt działalności plastycznej Dudy-Gracza. Oryginalną twórczość lat 70. reprezentuje cykl obrazów Motyw Polski, ukazujący charakter, stan polskiego społeczeństwa. Wystawa nie zapomina także o ważnej dla każdego twórcy tematyce rodzinnej, osobistej, upamiętniającej najbliższych artysty. Pojawia się zatem Portret matki z 1983 roku, Portret rodziców.  Obecna na wystawie jest także spora liczba autoportretów Jerzego Dudy-Gracza, na czele z ironicznym czy wręcz wzywającym odbiorcę do reakcji Autoportretem styczniowym z 1972 roku. Pojawia się także autoportret w czapce z 1981 roku czy mniejszych formatów, malowany akwarelą, Autoportret Jubileuszowy-Kalendarz i graficzny Autoportret.

Cenne w prezentacji twórczości Jerzego Dudy-Gracza są pozbawione indywidualnych tytułów prace ze wspomnianego Cyklu jurajskiego, pochodzące z lat 80. Obrazy te nawiązują stylistycznie do działającego w okresie Młodej Polski malarza Witolda Wojtkiewicza, od którego Duda-Gracz czerpie „wybaśnione” postacie dziecięce, sam artysta ukrywa się na obrazie pod postacią chłopca.

Od lat 80. malarz tworzy cykle obrazów krajobrazu prowincjonalno-gminnego, malowane podczas plenerów. Artysta odkrywa przed widzem niespotykane, niedostępne człowiekowi zakątki zamieszkane przez istoty należące do świata fantazji, baśni, podań ludowych. Ekspozycja pokazuje krajobrazy Sieniawy, Żelechowa, wsi Kamion i Łagów.

Wystawie towarzyszy prezentacja multimedialna wyświetlana w sali audiowizualnej oraz cytaty –  wypowiedzi Jerzego Dudy-Gracza rozmieszczone w przestrzeni ekspozycyjnej, przedstawiające twórczość artysty i jego stosunek do rodzinnego miasta.

Tekst: Agnieszka Miry