SZTUKA OKRESU MŁODEJ POLSKI

 Wystawa obejmuje prace najwybitniejszych twórców epoki, m.in. Jacka Malczewskiego, Włodzimierza Tetmajera, Ferdynanda Ruszczyca, Konrada Krzyżanowskiego, Józefa Mehoffera.

 W dwóch pierwszych salach prezentowane są obrazy o tematyce pejzażowej. Dzieła Leona Wyczółkowskiego, Henryka Szczyglińskiego, Konrada Krzyżanowskiego, Ferdynanda Ruszczyca, Kazimierza Sichulskiego doskonale odzwierciedlają cechy modernistycznego krajobrazu polskiego – nastrojowość, symbolizm, wrażeniowość, impresyjność.

W  kolejnej, trzeciej sali pokazywane są obrazy o motywach wiejskich (prace m.in. Jana Stanisławskiego, Juliana Fałata, Józefa Mehoffera, Zygmunta Rozwadowskiego, Władysława Jarockiego). W końcu l. 80. XIX w., głównie w środowisku krakowskim, wyłoniła się grupa malarzy zainteresowanych malarstwem rodzajowym o tematyce wiejskiej. Artyści fascynowali się barwnością strojów i żywiołowością obyczajów chłopskich. Pojawiły się tematy związane z życiem na wsi: obrzędy religijne, wesela, wiejskie zabawy i obyczaje, widoki dworów, zagród i kościołów. Malowano sceny inspirowane folklorem podhalańskim i huculszczyzną.

W dwóch ostatnich salach prezentowane jest malarstwo historyczne oraz rodzajowe o wymowie symbolicznej. Symbolizm odegrał ogromną rolę w twórczości malarzy polskich przełomu XIX i XX wieku. Odwoływał się on do przeżyć wewnętrznych, akcentował i wydobywał na pierwszy plan stany duchowe zarówno samego twórcy, jak i przedstawianych scen. Wykorzystując symbole i alegorie, malowano wieloznaczne kompozycje w stylistyce realistycznej, romantycznej, secesyjnej. Obrazowały one samotność, przemijanie, nieuchronność śmierci, przygnębienie.  Najwybitniejszym reprezentantem symbolizmu w sztuce polskiej końca wieku był Jacek Malczewski, choć wątki tego nurtu pojawiały się w twórczości wielu artystów, m.in. Vlastimila Hofmana, Mariana Wawrzenieckiego.

Prezentowane są również portrety namalowane przez Włodzimierza Tetmajera, Józefa Mehoffera  i Teodora Grotta oraz obrazy Jana Rubczaka, Wojciecha Weissa, Józefa Pankiewicza i Stefana Filipkiewicza powstałe pod wpływem impresjonizmu i postimpresjonizmu w pierwszym i drugim dziesięcioleciu wieku XX. Obrazy opierające się na założeniach impresjonizmu malowano równolegle z  kompozycjami awangardowymi. Zamykają one na wystawie rozdział w dziejach sztuki polskiej zwany modernizmem.

Anna Dylewska i Katarzyna Sucharkiewicz